محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى دهلوى
12
مجربات اكبرى ( فارسى )
فايده در ساختن مهرى . فايده اندر كشيدن ست لبان « 1 » . فايده اندر برآوردن روغن پلاس پاپره « 2 » . تركيب كشتن مس كه سپيد شود . فايده در قائم كردن سيماب . طريق روغن كشيدن سرپهوكه « 3 » . طريق سوختن فيل دندان . تركيب شمس . طريق خوردن سيماب . فايده در طريق استخراج نمك از ترب و چرچره و هر نباتى كه باشد . تركيب شمس . تركيب قمر . طريق كشتن طلق يعنى ؛ ابرك « 4 » . فايده طريق كجلى كردن سيماب و گندهك . فايده تركيب نوره . فايده در طريق اصلاح بچهناك « 5 » . طريق اصلاح جمالگوته .
--> ( 1 ) - لبان : كندر ( 2 ) - پلاس پاپر : ثمر درختى است هندى ، پوست آن زرد و مغز آن سفيد مايل به زردى و اندك لعابى بى طعم غالبى و بعد خشك شدن پهن اندك عريض و طولانى مانند برگ كوچك ضخيم كروى شكل مىگردد . و چهار نوع مىباشد : سرخ ، و كبود و زرد و سفيد و همه در خواص برابرند . طبيعت آن گرم و تر است . ( فرهنگ مير ) ( 3 ) - سرپهوكه : برگ سوفار . سوفارو . سوناروس . سرپهونكه : لغتى هندى است ، ماهيت آن نباتى است شاخههاى آن باريك و بلند به قدر سه ذرع ، برگهاى آن صنوبرى شكل و مزدوج . خواص آن : مفتح و مدر و . . . ( فرهنگ مير ) ( 4 ) - ابرك : ستارهء زمين ( ف ) . طلق ( ع ) . ( لغات فيروزى ) ( 5 ) - بچهناك : نوعى زهر . خانق الذئب . بيش . خانق الذّئب نوعى از خانق النّمر است ، برگش شبيه به برگ دلب و از او كوچكتر و تيره تر و تشريف او زيادهتر از ساق و شاخههاى باريك دراز رسته و بالخاصيه كشندهء گرگ است و در ساير افعال مثل خانق النّمر است و ابن ماسويه گويد كه او اسقيل است . ( تحفه )